به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، مراسم تودیع محمدحسن خیرخواه و معارفه حسین امیری به‌عنوان رئیس گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل سازمان بهزیستی کشور با حضور سید حسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی، سعید خادمی مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل و ناصر عنایت مدیرکل دفتر مرکزی حوزه ریاست سازمان برگزار شد.
در این مراسم حکم انتصاب حسین امیری به وی اعطا و از خدمات محمدحسن خیرخواه در دوره مسئولیت گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل سازمان تقدیر شد.
ضرورت تغییر رویکرد مدیریت بحران در بهزیستی
سید حسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در این مراسم با قدردانی از تلاش‌های محمدحسن خیرخواه در دوره مسئولیت خود به‌ویژه در جریان بحران‌های اخیر اظهار کرد: تجربه بحران‌های مختلف در جهان نشان می‌دهد که سازمان بهزیستی از جمله دستگاه‌هایی است که باید در برنامه‌ریزی‌های مدیریت بحران مورد توجه ویژه قرار گیرد چراکه بخش قابل توجهی از گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه تحت پوشش این سازمان قرار دارند.
وی با اشاره به جایگاه سازمان بهزیستی در سند راهبرد ملی مدیریت بحران و برنامه‌های ملی مرتبط افزود: بهزیستی به‌ویژه در حوزه‌های آمادگی، پاسخ، بازسازی و بازتوانی، از ظرفیت و مسئولیت مهمی برای ارائه خدمات روانی و اجتماعی برخوردار است.
موسوی چلک با بیان اینکه تجربه دو جنگ اخیر ضرورت بازنگری در نگاه به مدیریت بحران را نشان داده است، تصریح کرد: لازم است توجه به بحران‌ها از بلایای طبیعی فراتر برود و مخاطرات غیرطبیعی از جمله جنگ و پیامدهای آن نیز در برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه قرار گیرد. این تجربه‌ها همچنین ضرورت بازنگری در قانون مدیریت بحران را برجسته کرده است.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به گستردگی خدمات این سازمان گفت: روزانه حدود ۲۰۰ هزار نفر به‌صورت شبانه‌روزی از خدمات بهزیستی بهره‌مند می‌شوند و آمادگی سازمان برای ارائه خدمات در شرایط بحرانی اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی افزود: عملکرد سازمان بهزیستی در دو جنگ اخیر در دو شاخص از سه شاخص مورد ارزیابی، امتیاز بالایی داشته است موضوعی که نشان‌دهنده اهمیت آمادگی و نقش این سازمان در مدیریت شرایط بحرانی است.هیچ فردی از جامعه هدف سازمان بهزیستی نباید در شرایط بحران بدون حمایت باقی بماند.
تدوین اطلس ملی ریسک مراکز بهزیستی در اولویت قرار گیرد
در ادامه این مراسم، سعید خادمی مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت تحول در رویکرد مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، تدوین اطلس ملی ریسک مراکز بهزیستی، تضمین تداوم خدمات ضروری و تقویت تاب‌آوری مراکز را از مهم‌ترین اولویت‌های این حوزه برشمرد.
وی ضمن قدردانی از تلاش‌های محمدحسن خیرخواه و آرزوی موفقیت برای حسین امیری در مسئولیت جدید اظهار کرد: سازمان بهزیستی در شرایط بحرانی مسئولیتی حساس و متفاوت بر عهده دارد چراکه حوادثی مانند زلزله، سیل، جنگ یا اختلال در زیرساخت‌های حیاتی، علاوه بر امکانات و تأسیسات سازمان، مستقیماً زندگی و سلامت افرادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که در مراکز شبانه‌روزی نگهداری می‌شوند یا برای دریافت خدمات مستمر به حمایت‌های بهزیستی وابسته‌اند.مدیریت بحران در سازمان بهزیستی صرفاً به معنای حفاظت از ساختمان‌ها و تجهیزات نیست، بلکه در درجه نخست، حفاظت از جان، سلامت، کرامت و حق دسترسی مستمر مردم به خدمات حمایتی و مراقبتی است.
مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه مدیریت بحران نباید به واکنش پس از وقوع حادثه محدود شود، افزود: شناخت مخاطرات، کاهش آسیب‌پذیری، افزایش آمادگی و تضمین تداوم خدمات باید در مرکز برنامه‌ریزی‌های این حوزه قرار گیرد. همچنین پدافند غیرعامل باید با هدف حفاظت از زیرساخت‌ها، مراکز حساس، اطلاعات و سامانه‌های حیاتی سازمان تقویت شود تا امکان استمرار فعالیت در شرایط اختلال و محدودیت فراهم باشد.
خادمی تدوین اطلس ملی ریسک و آمادگی مراکز بهزیستی را از نخستین اولویت‌های گروه مدیریت بحران دانست و گفت: وضعیت مراکز و تأسیسات سازمان باید از نظر پراکندگی جغرافیایی، نوع مخاطرات، میزان آسیب‌پذیری، وضعیت زیرساخت‌ها و ظرفیت پاسخ‌گویی در شرایط اضطراری به‌صورت دقیق شناسایی و ارزیابی شود.
وی افزود: این اطلس باید به داشبوردی مدیریتی، هوشمند و به‌روز تبدیل شود تا مدیران بتوانند وضعیت آمادگی مراکز، اولویت‌های مداخله و روند اقدامات اصلاحی را به تفکیک استان و مرکز رصد کنند و تصمیم‌های خود را بر مبنای داده‌های دقیق اتخاذ کنند.
به گفته خادمی، تخصیص منابع و اجرای مداخلات نیز باید متناسب با میزان خطر، درجه آسیب‌پذیری و حساسیت مأموریت هر مرکز انجام شود و نمی‌توان بدون توجه به تفاوت شرایط و نیازهای مراکز، برنامه‌ای یکسان برای همه آن‌ها در نظر گرفت.
آمادگی متناسب با نیاز افراد دارای معلولیت، سالمندان و کودکان
وی با تأکید بر ضرورت تدوین بسته جامع تاب‌آوری مراکز، طراحی سناریوهای اختصاصی بحران و برنامه‌ریزی متناسب با نیاز گروه‌های هدف اظهار کرد: نیازهای افراد دارای معلولیت، سالمندان، کودکان و افراد نیازمند مراقبت مستمر در شرایط اضطراری متفاوت است و برنامه‌های مدیریت بحران باید این تفاوت‌ها را در نظر بگیرد.
خادمی افزود: پیش‌بینی هشدارهای قابل‌دسترس، تخلیه ایمن، حمل‌ونقل متناسب، تأمین دارو و تجهیزات کمک‌توانبخشی، استمرار مراقبت، اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها و تعیین مراکز جایگزین از جمله مواردی است که باید در برنامه‌های آمادگی مراکز بهزیستی لحاظ شود. برخی افراد به دلیل نوع معلولیت، شرایط سنی یا وابستگی به خدمات مراقبتی، در شرایط بحران بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند بنابراین هیچ‌یک از افراد جامعه هدف نباید در برنامه‌ریزی‌های مدیریت بحران نادیده گرفته شوند.
مدیرکل حوزه ریاست، روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه مدیریت بحران مسئولیتی محدود به یک گروه یا واحد سازمانی نیست بر ضرورت ایجاد شبکه‌ای منسجم از رابطان مدیریت بحران در ستاد، استان‌ها و مراکز تأکید کرد.
وی مشخص بودن وظایف، مسئولیت‌ها، مسیرهای ارتباطی و سازوکار تصمیم‌گیری در شرایط عادی و اضطراری را ضروری دانست و افزود: آموزش و توانمندسازی کارکنان، برگزاری مانورهای واقعی و ارزیابی مستمر آمادگی مراکز باید به‌صورت جدی دنبال شود.
خادمی تصریح کرد: مانورها نباید جنبه تشریفاتی داشته باشند، بلکه باید نقاط ضعف را آشکار کنند و پس از هر مانور، ارزیابی دقیق و برنامه اصلاحی مشخصی تهیه شود. همچنین تجربه‌های حاصل از حوادث و مانورها باید ثبت و به دانش سازمانی و دستورالعمل‌های اجرایی تبدیل شود.
وی تقویت هماهنگی با دستگاه‌های مسئول در حوزه مدیریت بحران، پدافند غیرعامل، امداد و نجات، فوریت‌های پزشکی، آتش‌نشانی و استانداری‌ها را از دیگر الزامات مدیریت مؤثر بحران برشمرد.
سلام محله؛ ظرفیتی برای شکل‌گیری محلات تاب‌آور
خادمی با اشاره به ظرفیت‌های طرح ملی سلام محله در توسعه مشارکت اجتماعی و فعال‌سازی سرمایه اجتماعی، پیشنهاد کرد مدیریت بحران و پدافند غیرعامل به یکی از محورهای تکمیلی این طرح تبدیل شود و گفت: در طرح سلام محله به دنبال فعال‌سازی سرمایه اجتماعی و تبدیل مردم از دریافت‌کنندگان صرف خدمات به مشارکت‌کنندگان در حل مسائل محله هستیم و یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این مشارکت می‌تواند آمادگی و حمایت متقابل مردم در شرایط بحران باشد.
به گفته وی با استفاده از ظرفیت مراکز مثبت زندگی، گروه‌های داوطلب، تشکل‌های مردمی و شبکه‌های مشارکت اجتماعی می‌توان مخاطرات و ظرفیت‌های هر محله را شناسایی کرد و برای حمایت از سالمندان تنها، افراد دارای معلولیت، کودکان و سایر افرادی که در شرایط اضطراری به حمایت ویژه نیاز دارند، برنامه‌ریزی مشخصی انجام داد.
خادمی آموزش عمومی، تقویت شبکه‌های حمایت همسایگی، شناسایی داوطلبان محلی، طراحی مسیرهای اطلاع‌رسانی قابل‌دسترس و مشخص کردن شیوه ارجاع و دسترسی به خدمات در شرایط بحرانی را از جمله اقداماتی دانست که می‌توان در بستر طرح سلام محله دنبال کرد.
وی تأکید کرد: این رویکرد باید با هماهنگی دستگاه‌های مسئول و بدون ایجاد ساختارهای موازی اجرا شود تا در زمان وقوع حوادث، افراد نیازمند حمایت ویژه بدون پشتیبان نمانند و ظرفیت‌های اجتماعی و مردمی در کنار دستگاه‌های رسمی و امدادی به حفظ جان و سلامت شهروندان کمک کنند.
خادمی خاطرنشان کرد: باید از پیش مشخص باشد که در صورت خارج شدن یک مرکز، ساختمان، سامانه یا مسیر ارائه خدمت از دسترس، سازمان چگونه و از چه مسیری خدمات ضروری خود را ادامه خواهد داد؛ چراکه تداوم خدمت نباید به تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای در زمان حادثه وابسته باشد.
خادمی در بخش دیگری از سخنان خود، ارزیابی جامع وضعیت موجود، شناسایی ظرفیت‌ها و خلأهای اجرایی و تدوین نقشه راهی زمان‌بندی‌شده با شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری را از الزامات آغاز فعالیت رئیس جدید گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل عنوان کرد.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های موجود و پرهیز از ایجاد ساختارهای موازی، سه انتظار اصلی را برای این حوزه مطرح کرد: نخست، هیچ مرکز حساس و حیاتی بهزیستی بدون ارزیابی ریسک و برنامه آمادگی باقی نماند.دوم، هیچ‌یک از افراد جامعه هدف که در شرایط بحران به حمایت ویژه نیاز دارند، در برنامه‌ریزی‌ها نادیده گرفته نشوند.سوم، برای تداوم ارائه هیچ‌یک از خدمات ضروری سازمان، بدون پیش‌بینی راهکار جایگزین اقدام نشود.
خادمی موفقیت در مدیریت بحران را حاصل شناخت درست مخاطرات، کاهش آسیب‌پذیری، برنامه‌ریزی دقیق، آمادگی مستمر و هماهنگی مؤثر دانست و تأکید کرد: آمادگی برای بحران در سازمان بهزیستی به معنای حفاظت از سرمایه انسانی و اجتماعی و اطمینان از این است که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز افراد نیازمند حمایت تنها و بی‌پناه نمانند و خدمات ضروری سازمان استمرار داشته باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، طرح «سلام محله» را یکی از ظرفیت‌های مهم سازمان بهزیستی برای تقویت تاب‌آوری اجتماعی دانست و گفت: با توجه به تأکید رئیس سازمان بر پیوند خوردن برنامه‌ها و طرح‌های کلان بهزیستی با طرح سلام محله، باید از این بستر برای افزایش آمادگی محلات در برابر بحران‌ها استفاده کنیم.
خادمی با اشاره به محدودیت منابع مالی و انسانی کشور برای اجرای برنامه‌های گسترده حمایتی افزود: در شرایطی که کشور با انواع مخاطرات و فشارها مواجه است، بدون مشارکت مردم نمی‌توان مدیریت مؤثری در بحران‌ها داشت. به همین دلیل، استفاده از ظرفیت محلات و سرمایه اجتماعی موجود در آن‌ها باید به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی سازمان تبدیل شود.
وی با بیان اینکه تاکنون حدود ۲ هزار و ۸۵۰ پایگاه طرح سلام محله در سراسر کشور شکل گرفته است، اظهار کرد: این ظرفیت با مشارکت و تلاش همکاران سازمان در حوزه‌های مختلف، از جمله توان‌بخشی مبتنی بر جامعه، اشتغال محلی و صندوق‌های خرد مالی، ایجاد شده و می‌تواند مبنای اقدامات گسترده‌تر در زمینه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل قرار گیرد.
خادمی با اشاره به ثبت‌نام حدود ۳۲۰ هزار داوطلب برای مشارکت در برنامه‌های سازمان بهزیستی، خاطرنشان کرد: این افراد می‌توانند در اجرای برنامه‌های حمایتی و مدیریت شرایط اضطراری به سازمان کمک کنند. همچنین در جریان جنگ اخیر، بیش از سه هزار نفر برای همراهی با سازمان اعلام آمادگی کردند که این ظرفیت مردمی باید شناسایی، سازماندهی و برای حضور مؤثر در شرایط بحرانی آموزش داده شود.
وی خطاب به رئیس جدید گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل سازمان تأکید کرد: لازم است با استفاده از ظرفیت طرح سلام محله، برنامه‌ای برای حرکت به سمت محلات تاب‌آور تدوین شود. شناسایی داوطلبان محلی، آموزش شهروندان و ایجاد ارتباط میان آن‌ها با نهادهای رسمی و غیررسمی از جمله اقداماتی است که باید در این مسیر دنبال شود.
خادمی افزود: شهروندان در محلات باید برای ارائه خدمات حمایتی در زمان بحران، به‌ویژه به سالمندان، افراد دارای معلولیت و سایر گروه‌های نیازمند حمایت، آموزش ببینند. همچنین باید سازوکار ارتباط این افراد با شبکه‌های محلی و نهادهای امدادی مشخص شود تا در شرایط اضطراری، آسیب‌ها و صدمات به حداقل برسد.
وی در ادامه، تدوین برنامه تداوم خدمات حیاتی سازمان را از اولویت‌های مهم مدیریت بحران دانست و گفت: خدمات سازمان بهزیستی نباید در شرایط اضطراری متوقف شود. برای تحقق این هدف باید سناریوهای مختلف مواجهه با بحران پیش‌بینی و برای هر یک، برنامه عملیاتی مشخصی تدوین شود.
نظر شما